Bakteriyel gübre nedir, ne işe yarar?
Nasıl çalışır?
- Uygularsınız. Damladan, yapraktan, can suyuyla ya da tohuma kaplayarak.
- Bakteri uyanır. Şişede spor hâlinde uyuyan Bacillus toprağa ve neme kavuşunca uyanır, çoğalır.
- Köke yerleşir. Kökün yüzeyini canlı bir tabakayla sarar; kök salgısıyla beslenir.
- Besini açar, kökü çoğaltır. Organik asitlerle kirece bağlı fosforu çözer, demiri köke taşır; büyüme maddeleriyle kılcal kökü artırır.
Mikrobiyal gübre, biyolojik gübre, bakteriyel gübre: aynı şey mi?
Çiftçi arasında hepsi aynı ürün için kullanılır. Resmî adı mikrobiyal gübredir. "Bakteriyel gübre", "bakterili gübre" ve "biyolojik gübre" de çoğu zaman aynı şeyi anlatır: içinde canlı faydalı mikroorganizma bulunan gübre. Satın alırken bakılacak şey isim değil, etiketteki Bakanlık lisansı ve bakteri sayısıdır.
Hangi bakteriler kullanılır?
En yaygın ve en dayanıklı grup Bacillus cinsidir. Bacillus spor oluşturabildiği için şişede, depoda ve sıcakta canlı kalır. Proverim beş Bacillus türünü birlikte içerir:
| Tür | Nerede çalışır | Ne yapar |
|---|---|---|
| Bacillus megaterium Kilidi açan | Toprak tanelerinin arasında | Kireçteki fosforu çözer · Potasyumu serbest bırakır · Demiri köke taşır |
| Bacillus subtilis Kökü saran | Kök yüzeyinde | Kökü canlı bir tabakayla sarar · Kılcal kökü çoğaltır · Fosforu ve demiri açar |
| Bacillus amyloliquefaciens Köklendiren | Kılcal köklerde | Yoğun köklenme · Köke kendisi gider · Uzaktan büyüme sinyali |
| Bacillus licheniformis Sıcağa dayanan | Derinde ve sıcakta | Yaz sıcağında çalışır · Havasız toprakta da yaşar · Anızı humusa çevirir |
| Bacillus pumilus Güneşe dayanan | Yaprakta | Güneşte canlı kalır · Sürgünü uzatır · Sıcakta su kaybını geciktirir |
Ne işe yarar?
- Kireçli toprakta kilitlenen fosforu ve demiri bitkinin alabileceği hâle getirir.
- Kılcal kökü çoğaltır; fide daha çabuk tutar.
- Sıcak, kuraklık ve tuz gibi stresli günlerde gelişimin sürmesine yardım eder.
- Anızı ve bitki artıklarını humusa çevirir; toprak yumuşar.
Araştırmalar bunu rakamla da gösteriyor: 171 yayını kapsayan bir değerlendirmede biyogübreler ortalama %16 verim artışı sağladı (Schütz ve ark. 2018). Proverim'deki beş türün her biri aynı domates tarlasında ayrı ayrı denendiğinde verim %30–52 arttı (Katsenios ve ark. 2021).
Ne işe yaramaz?
- Kimyasal gübrenin yerini tutmaz; yanında kullanılır.
- Bir gecede mucize yapmaz; kök farkı 2–3 haftada görülür.
- Yanlış tank karışımında (bakırlı ürünler, mankozeb, tiram, kaptan) bakteri zarar görür.
Sık sorulanlar
Bakteriyel gübre organik midir?
İçindeki bakteriler doğal toprak canlılarıdır. Organik sertifikalı işletmede kullanmadan önce sertifika kuruluşunuza danışın.
Bakteriyel gübre zararlı mı?
Proverim'deki Bacillus türleri toprakta ve bitki kökünde doğal olarak yaşayan faydalı türlerdir; yerli toprak canlılarını bozmadan yerleşir. Kullanırken eldiven ve gözlük takın, güvenlik bilgi formu belgelerde açık.
Bakteriyel gübre ile mikrobiyal gübre aynı mı?
Evet, çoğu zaman aynı ürünü anlatır. Resmî adı mikrobiyal gübredir; lisans bu adla verilir.
